O Montessori

„Musimy dostrzec cuda ukryte w dziecku i pomagać mu je rozwijać”
Maria Montessori

Kilka słów o Montessori

nanny

W Żłobku Montessori opieka nad dzieckiem prowadzona jest zgodnie z zasadami pedagogiki Marii Montessori. W myśl tego założenia opiekunki podążają za indywidualnym tempem rozwoju każdego z dzieci.

W naszej placówce dzieci przebywają w „przygotowanym otoczeniu” – aranżacja sal, meble, pomoce Montessori są tak rozmieszczone, by stymulować rozwój dziecka. Meble są niskie i otwarte, w nich znajdują się pomoce Montessori.

Meble rozmieszczone są w taki sposób, aby tworzyć kąciki tematyczne, w których znajduje się materiał rozwojowy z różnych obszarów rozwoju dziecka:

  • kącik ćwiczeń dnia praktycznego
  • kącik językowy
  • kącik z pomocami do rozwoju koordynacji oko-ręka
  • kącik plastyczny
  • kącik przyrodniczy

Bardzo ważną częścią sali jest osobno wydzielony obszar jedzenia. Tutaj nie tylko spożywane są posiłki. Jest to miejsce gdzie dzieci mogą pracować z przygotowanymi zestawami. Uczą się np. samodzielnego wyciskania soku czy krojenia owoców, nalewania wody do picia. Daje im to możliwość poszerzenia swoich umiejętności, ale także mają zapewniony stały dostęp do owoców i wyrabiane są zdrowe nawyki żywieniowe.

Potrzeba ruchu tak ważna dla rozwoju małego dziecka jest zaspakajana, albo w trakcie spacerów, albo w czasie zajęć wspólnych muzyczno–tanecznych, prostej gimnastyki czy zabaw ruchowych.

Miejscem w którym dzieci mogą zdobywać samodzielność w zakresie podstawowych czynności jest kącik ćwiczeń dnia praktycznego. Dla małego dziecka czynności te są świetną zabawą, sygnałem zadowolenia dziecka jest wielokrotne ich powtarzanie. Ćwiczenia te są łatwe do zrozumienia i wykonania. Dzięki wykonywaniu takich ćwiczeń dziecko wzmacnia poczucie własnej wartości, rozwija samodzielność i pewność siebie oraz doskonali koordynację ruchów. Ćwiczenia te dopasowane są do wieku dziecka, a używane przedmioty dostosowane wielkością do potrzeb dziecka.

Dzieci uczą się samodzielności w zakresie podstawowych czynności pielęgnacyjnych wobec własnej osoby: mycie rączek, czesanie, dmuchanie noska, korzystanie z toalety, rozbieranie i ubieranie, dbałość o najbliższe otoczenie (zamiatanie, wycieranie stołów itd.). Jest to bardzo ważny element pracy metodą Montessori, a równocześnie sprawia dzieciom dużo radości i satysfakcji ponieważ poszerzenie samodzielności jest jedną z najważniejszych potrzeb rozwojowych małego dziecka.


Co będą robiły dzieci w żłobku Montessori?

Podstawowym założeniem Metody Montessori jest stwierdzenie, że każde dziecko jest inne i powinno rozwijać się zgodnie z indywidualnymi planami rozwojowymi. Są to jego możliwości, kompetencje i umiejętności, umożliwiające dziecku samodzielną i najbardziej efektywną naukę.

Maria Montessori w swojej pedagogice określa wrażliwe fazy jako szczególne momenty zachodzące w rozwoju dziecka, podczas których przyswaja ono wiedzę bez żadnego wysiłku. Niestety fazy wrażliwe nie powtarzają się, nie wykorzystanie ich bowiem w danej chwili powoduje, że przyswojenie wiedzy w późniejszym czasie wymaga dużego nakładu pracy.

Od urodzenia do 6 roku życia występuje faza na język, ruch, zachowania społeczne i porządek.

Przedział 7-12 lat, to faza na moralność, sprawiedliwość, dobro i zło, uczucia religijne, różne dziedziny nauki.

Przedział od 13 do 18 roku życia to faza na godność osobistą, odpowiedzialność i wiarę we własne siły.

Podczas fazy wrażliwej dziecko interesuje się tylko jednym elementem ze środowiska zewnętrznego, manipulując nim, mpoznając go i doświadczając zmysłowo. Daną czynność (np. przelewanie) dziecko powtarza wielokrotnie, nawet po kilkanaście, kilkadziesiąt razy, w całkiem naturalny dla siebie sposób. Wychowawca Montessori obserwując swoich podopiecznych – zauważa ich fazy wrażliwe i proponując pojedynczemu dziecku odpowiednie zabawy czy proste ćwiczenia wspiera jego rozwój. Dziecko uczy się więc z ogromną chęcią, łatwością i z radością, nie odczuwając tego jako przykrego obowiązku. Nabyta umiejętność zapisuje się u dziecka na całe życie, i maluch może przejść do kolejnej fazy wrażliwej.

W okresie żłobkowym najważniejszymi fazami wrażliwymi są:

  • rozwój mowy,
  • rozwój ruchowy – doskonalenie chodzenia i koordynacji ruchów,
  • porządek – wzrastająca potrzeba samoobsługi i samodzielności.

Rozwój mowy jest wspierany wielotorowo: od najbardziej tradycyjnych form jak mowa rytmiczna (wierszyki, rymowanki, piosenki), przez pracę z książeczkami, zabawy w pytania, zachęcanie do samodzielnego wyrażania się i ćwiczenia w utrwalaniu nazewnictwa przedmiotów opracowane zgodnie z zaleceniami metody (karty nnaukowe wzbogacające słownictwo, rymy czy przeciwieństwwa).

Doskonalenie koordynacji ruchowej obejmuje ćwiczenia z zakresu koordynacji oko-ręka, stereognostykę oraz kształcenie zmysłu równowagi.

Kolejnym obszarem z którym dzieci będą miały codzienną styczność w Żłobku Montessori są ćwiczenia z życia codziennego.To ogromnie ważna dziedzina rozwoju – są to czynności związane z troską o siebie i otoczenie. Celem pracy z ppomocami jest wypracowanie samodzielności, samoświadomości oraz ufności we własne siły i poczucia bezpieczeństwa. Dzieci pracują z pomocami z życia codziennego, takimi jak: mycie rąk, mycie stolików, zamiatanie i wycieranie podłogi, nakrywanie do stołów, przelewanie wody, przesypywanie, zapinanie i odpinanie guzików itp.


Zasady wyróżniające pedagogikę Montessori

Zasada wolnego wyboru pracy. W warunkach „przygotowanego otoczenia” dziecko może wybrać:

  • przedmiot – materiał rozwojowy, dydaktyczny,
  • miejsce (ma swobodę poruszania się),
  • tempo i czas uczenia się – działania (ma swobodę dysponowania czasem)
  • formę aktywności: indywidualną, partnerską czy grupową.

Dzięki zasadzie porządku dzieci uczą się, że każdy przedmiot ma swoje stałe miejsce, a po skończonych zajęciach należy zadbać o odłożenie z powrotem używanych przedmiotów. Zamiłowanie do ładu i harmonii porządkuje myśli i uczucia dziecka.
Zasada ograniczenia – określony materiał edukacyjny występuje w jednym egzemplarzu. Stwarza to okazję do rozwijania umiejętności czekania, cierpliwości. To dobra lekcja dla formowania charakteru. Dzieci poznają społeczne granice dla swojego działania. Uczą się też zachowania reguł społecznych:
– nie rań innych (ani słowem ani czynem)
– nie niszcz – szanuj przedmioty w twoim otoczeniu
– nie przeszkadzaj – szanuj pracę swoją i innych, jęsli chcesz wziąść używany przedmiot poczekaj aż poprzednik skończy z nim pracę, potem śmiało Twoja kolej
– szanuj prawa innych osób

Wolność działań każdego dziecka ograniczona jest wolnością innych dzieci. Uczy się ono dostrzegania tego, że nie jest samo, że obok pracują inni. Nie powinno rozpraszać ich mówiąc głośno, biegając lub hałasując. Do takiej pracy przygotowują ćwiczenia ciszy, ułatwiające koncentrację. Każde dziecko jest inne i rozwija się w swoim indywidualnym rytmie. Dlatego w Montessori dzieci pracują według własnego tempa i możliwości, podejmując zadania, do których są już gotowe. Zdobywają wiedzę i praktyczne umiejętności poprzez własną aktywność, przy współpracy z Nauczycielami. Nauka opiera się na konkretnych doświadczeniach dziecka. Dziecko, które ma możliwość dorastania wśród ludzi respektujących jego prawa rozwojowe, rozumiejących i szanujących jego samodzielność osiąga wewnętrzną równowagę, jest spokojne, opanowane, wrażliwe na ład i porządek. Potrafi samodzielnie działać i ma poczucie własnej wartości.